(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 092

॥ శ్రీః ॥
6.92. అధ్యాయః 092
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
ఘటోత్కచయుద్ధవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-92-0x(4174)(42828)
తతస్తద్బాణవర్షం తు దుఃసహం దానవైరపి।
దధార యుధి రాజేంద్రో యథా వర్షం మహాద్విపః ॥ 6-92-1(42829)
తతః క్రోధసమావిష్టో నిఃశ్వసన్నివ పన్నగః ।
సంశయం పరమం ప్రాప్తః పుత్రస్తే భరతర్షభ ॥ 6-92-2(42830)
ముమోచ నిశితాంస్తీక్ష్ణాన్నారాచాన్పంచవింశతిం।
తేఽపతన్సహసా రాజంస్తస్మిన్రాక్షసపుంగవే ॥ 6-92-3(42831)
ఆశీవిషా ఇవ క్రుద్ధాః పర్వతే గంధమాదనే ।
స తైర్విద్ధః స్రవన్రక్తం ప్రభిన్న ఇవ కుంజరః ॥ 6-92-4(42832)
దధ్రే మతిం వినాశాయ రాజ్ఞః స పిశితాశనః।
జగ్రాహ చ మహాశక్తిం గిరీణామపి దారిణీం ॥ 6-92-5(42833)
సంప్రదీప్తాం మహోల్కాభామశనిం జ్వలితామివ ।
తమాగచ్ఛన్మహాబాహుర్జిఘాంసుస్తనయం తవ॥ 6-92-6(42834)
తాముద్యతామభిప్రేక్ష్య వంగానామధిపస్త్వరన్ ।
కుంజరం గిరిసంకాశం రాక్షసం ప్రత్యచోదయత్ ॥ 6-92-7(42835)
స నాగప్రవరేణాజౌ బలినా శీఘ్రగామినా ।
యతో దుర్యోధనరథస్తం మార్గం ప్రత్యషేధయత్ ॥ 6-92-8(42836)
పంథానం వారయామాస కుంజరేణ సుతస్య తే।
మార్గమావారితం దృష్ట్వా రాజ్ఞా వంగేన ధీమతా ॥ 6-92-9(42837)
ఘటోత్కచో మహారాజ క్రోధసంరక్తలోచనః ।
ఉద్యతాం తాం మహాశక్తికం తస్మింశ్చిక్షేప వారణే ॥ 6-92-10(42838)
స తయాఽభిహతో రాజంస్తేన బాహుప్రముక్తయా।
సంజాతరుధిరోత్పీడః పపాత చ మమార చ ॥ 6-92-11(42839)
పతత్యథ గజే చాపి వంగానామీశ్వరో బలీ।
జవేన సమభిద్రుత్య జగామ ధరణీతలం ॥ 6-92-12(42840)
దుర్యోధోఽపి సంప్రేక్ష్య పతితం వరవారణం ।
ప్రభగ్నం చ బలం దృష్ట్వా జగామ పరమాం వ్యథాం ॥ 6-92-13(42841)
`అశక్తః ప్రతియోద్ధుం వై దృష్ట్వా తస్య పరాక్రమం।'
క్షత్రధర్మం పురస్కృత్య ఆత్మనశ్చాతిమానితాం।
ప్రాప్తేఽపక్రనయే రాజా తస్థౌ గిరిరివాచలః ॥ 6-92-14(42842)
రాధాన చ శితం బాణం కాలాగ్నిసమతేజసం।
సుయోచ ధరమక్రుద్ధస్తస్మిన్ఘోరే నిశాచరే ॥ 6-92-15(42843)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య వణిమింద్రాశనిప్రభం ।
లాఘవాన్మోచయామాస మహాత్మా వై ఘటోత్కచః ॥ 6-92-16(42844)
భూయశ్చ నిననాదోషం క్రోధసంరక్తలోచనః ।
త్రాసయామాస రౌన్యాని యుగంతే జలదో యథా ॥ 6-92-17(42845)
తం శ్రుత్వా నినిదం ఘోరం తస్వ భీమస్య రక్షసః।
ఆచార్యముసంగంయ భీష్మః శాంతనవోఽబ్రవీత్ ॥ 6-92-18(42846)
యథైవ నినందో ఘోరః శ్రూయతే రాక్షసేరితః ।
హైడింబో యుధ్యతే నూనం రాజ్ఞా దుర్యోధనేన చ ॥ 6-92-19(42847)
నైష శక్యో హి సంగ్రామే జేతుం భూతేన కేనచిత్ ।
తత్ర గచ్ఛత భద్రం వో రాజానం పరిరక్షితుం ॥ 6-92-20(42848)
అభిద్రుత్య మహాబాహుం రాక్షసేన ప్రపీడితం।
ఏతద్ధి పరమం కృత్యం సర్వేషాం నః పరంతపాః ॥ 6-92-21(42849)
పితామహవచః శ్రుత్వా త్వరమాణా మహారథాః ।
ఉత్తమం జవమాస్థాయ ప్రయయుర్యత్ర కౌరవః ॥ 6-92-22(42850)
ద్రోణశ్చ సోమదత్తశ్చ బాహ్లీకోఽథ జయద్రథః ।
కృపో భిరిశ్రవాః శల్య ఆవంత్యః స బృహద్బలః ॥ 6-92-23(42851)
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ చిత్రసేనో వివింశతిః।
రథాశ్చానేకసాహస్రా యే తేషామనుయాయినః ॥ 6-92-24(42852)
అభిద్రుతం పరీప్సంతః పుత్రం దుర్యోధనం తవ।
తదనీకమనాధృష్యం పాలితం తు మహారథైః ॥ 6-92-25(42853)
పాతతాయినమాయాంతం ప్రేక్ష్య రాక్షససత్తమః ।
...కంపత మహాబాహుర్మైనాక ఇవ పర్వతఃక ॥ 6-92-26(42854)
ప్రగృహ్య విపులం చాపం జ్ఞాతిభిః పరివారితః ।
శూలముద్గరహస్తైశ్చ నానాప్రహరణైరపి ॥ 6-92-27(42855)
తతః సమభవద్యుద్ధం తుములం రోమహర్షణం ।
రాక్షసానాం చ ముఖ్యస్య దుర్యోధనబలస్య చ ॥ 6-92-28(42856)
ధనుషాం కూజతాం శబ్దః సర్వతస్తుములో రణే ।
అశ్రూయత మహారాజ వంశానాం దహ్యతామివ ॥ 6-92-29(42857)
శస్త్రాణాం పాత్యమానానాం కవచేషు శరీరిణాం।
శబ్దః సమభవద్రాజన్గిరీణామివ భిద్యతాం ॥ 6-92-30(42858)
వీరబాహువిసృష్టానాం తోమరాణాం విశాంపతే ।
రూపమాసీద్వియత్స్థానాం సర్పాణామివ సర్పతాం ॥ 6-92-31(42859)
తతః పరమసంక్రుద్ధో విష్ఫార్య సుమహద్ధనుః ।
రాక్షసంద్రో మహాబాహుర్వినదన్భైరవ రవం ॥ 6-92-32(42860)
ఆచార్యస్యార్ధచంద్రేణ క్రుద్ధశ్చిచ్ఛేద కార్ముకం ।
సోమదత్తస్య భల్లేన ధ్వజం చోన్మథ్య చానదత్ ॥ 6-92-33(42861)
బాహ్లీకం చ త్రిభిర్బాణైః ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాంతరే।
కృపమేకేన వివ్యాధ చిత్రసేనం త్రిభిః శరైః ॥ 6-92-34(42862)
పూర్ణాయతవిసృష్టేన సంయక్ప్రణిహితేన చ।
జత్రుదేశే సమాసాద్య వికర్ణం సమతాడయత్ ॥ 6-92-35(42863)
న్యషీదత్స్వరథోపస్థే శోణితేన పరిప్లుతః ।
తతః పునరమేయాత్మా నారాచాందశ పంచ చ ॥ 6-92-36(42864)
భూరిశ్రవసి సంక్రుద్ధః ప్రాహిణోద్భరతర్షభ ।
తే వర్మ భిత్త్వా తస్యాశు వివిశుర్ధరణీతలం ॥ 6-92-37(42865)
వివింశతేశ్చ ద్రౌణేశ్చ యంతారౌ సమతాడయత్।
తౌ పేతతూ రథోపస్థే రశ్మీనుత్సృజ్య వాజినాం ॥ 6-92-38(42866)
సింధురాజ్ఞోఽర్ధచంద్రేణ వారాహం స్వర్ణభూషితం ।
ఉన్మమాథ మహారాజ ద్వితీయేనాచ్ఛినద్ధనుః ॥ 6-92-39(42867)
చతుర్భిరథ నారాచైరావంత్యస్య మహాత్మనః ।
జఘాన చతురో వాహాన్క్రోధసంరక్తలోచనః ॥ 6-92-40(42868)
పూర్ణాయతవిసృష్టేన పీతేన నిశితేన చ ।
నిర్బిభేద మహారాజ రాజపుత్రం బృహద్బలం ॥ 6-92-41(42869)
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో రథోపస్థ ఉపావిశత్।
భృశం క్రోధేన చావిష్టో రథస్థో రాక్షసాధిపః ॥ 6-92-42(42870)
చిక్షేప నిశితాంస్తీక్ష్ణాంఛరానాశీవిషోపమాన్।
బిభిదుస్తే మహారాజ శల్యం యుద్ధవిశారదం ॥ ॥ 6-92-43(42871)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి అష్టమదివసయుద్ధే ద్వినవతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.